الشيخ الصدوق ( مترجم : مسترحمي )
72
علل الشرايع ( فارسي )
جو هوا رفت موقعى كه كره زمين ( مگر خانه كعبه ) را آب گرفت ، و ميان زمين و آسمان پرواز مينمود بقوه و قدرتى كه خداى تعالى به او عنايت فرموده بود ، و لشكريانش ( كه اولاد خودش هستند ) با او بودند « 1 » .
--> « 1 » شياطين فرزندان إبليس و اجسام لطيفه آتشى و داراى حركات سريعه هستند و كار ايشان القاء وسوسه بنفس آدمى است بفساد و گمراهى و دور نمودن از عبادت و اطاعت الهى ، و گاهى كمك ميكنند انسان را بر سحر و نيرنجات و طلسمات . و بعضى گفتهاند كه : شياطين عبارتست از قوه خياليه فاسده كه در خاطر انسان پديد مىآيد ، و اين حرف صحيح نيست زيرا قرآن و روايات او را كاملا معرفى نمودهاند كه جاى شك و ترديد در وجود خارجى آنها نيست ، و شيطان فرزند زياد دارد كه از خود او بوجود مىآيند كه پاهاى خود را به يكديگر ميمالد و ذراتى از آن ميريزد و هر ذرهاى شيطان مىشود و همه آنها ذكورند ، در مجمع البحرين گويد كه شيطان لشكر خود را به دو قسمت تقسيم نموده ، قسمتى را موكل بر بشر و قسمتى را موكل بر مؤمنان جن نموده و بعضى گويند كه جن و شياطين يكى هستند و بعضى گويند اين اشتباهست و شايد اشتباه آنها از اين ناشى شده كه چون جنس هر دو از آتش است و شيطان سنگ محك و امتحانست براى مردم و فصل مميز است براى خوبان و بدها و مؤمن و كافر و نيكوكار و زشتكردار . و در اخبار و احاديث و روايات اسلامى ميكربات مضره را هم بنام شيطان ناميده زيرا در عصر ائمه عليهم السّلام ادراك اشياء منحصر بدرايت و استعداد فطرى بوده و درك اشياء نامحسوس در قديم امكان نداشته چون آلات و ادوات امروز ما را نداشتهاند . از اينجا است كه در بعضى از دستورات بهداشتى پيشوايان اسلام متكى بشيطان و غيره ميشدند و كثافات و ميكربها را تشبيه بشيطان كرده و مردم را وادار بپرهيز از آن مينمودند مثلا در باب دهم وسائل از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله نقل نموده كه فرمود : لا تبيتوا القمامة في بيوتكم فاخرجوها نهارا فإنه مقعد الشيطان ، زباله و كثافات را در داخل خانه جا ندهيد آنچه را كه در شب جمع مىشود روز خارج سازيد زيرا محل خاكروبه نشيمنگاه شيطانست و نيز در همان كتاب و باب از آن حضرت نقل نموده كه مكرر ميفرموده : و لا تؤووا التراب خلف الباب فإنه مأوى الشيطان . و خاكروبه را پشت درب اطاق و خانه خود جاى ندهيد و نريزيد زيرا پناهگاه شيطان خواهد شد